भाकड महिन्याचे लिखाण

हा महिना खूप भाकड जातोय. म्हणजे खूपसं मनात साचतंय, पण लिहायलाच होत नाहीय. हे म्हणजे सहनही होत नाही आणि सांगताही येत नाही, अशा जाहिरातीसारखं झालंय.

होऊ दे.

आज प्रयत्न करणार आहे. नेटानं. अख्खा महिना भाकड म्हणजे काय? असं नको व्हायला. माझ्यापेक्षा जास्त काम शशी थरूरला नक्कीच होतं. तरीही बेट्यानं ट्विटींग नेटानं केलं. खड्ड्यात गेला, तरी नेट काही कमी पडला नाही. तर मला त्याच्यापेक्षा कमी काम नक्कीच आहे. त्यामुळं आजपासून परत काहीतरी लिहायचं हे नक्की.

आता बघता बघता इतकं तर लिहून झालंच की. दिसामाजी काही लिहित जावे, हे काही सोपं नाही, हे लक्षात येतं. पेपरवाले दिवसचे दिवस इतकं लिखाण कसं पाडतात कोण जाणे.

बरं झालं, पेपरमध्ये नाही गेलो ते. नाहीतर लिहून लिहून माझाच किस पडला असता. आणि ते काही आपल्याला झेपलं नसतं. म्हणजे उगाच राजकीय भोंदूगिरी करावी लागली असती. किंवा नसतीही. तरीही ते काही आपल्याला जमलं नसतं.

नाही जमलं, तर बरंच झालं की.

पण, मला हा नेहमी प्रश्न पडतो, की आपण लिहितो कशासाठी? लिहिणं ही उर्जा आहे का?

किती विचित्रं आहे नाही?

उर्जेचा नियम असा, की ती वापरली की कमी होते.

लिखाणाबाबत उलट. ते एकदा का मनातनं बाहेर टाकलं, की आणखी तयार व्हायला जागा होते. रिचार्ज म्हणा वाटल्यास.

म्हणून बहुदा आपण लिहितो.

पण, लिहितो तेही छानच. हा एक मोठा फरक आहे, आपल्यात आणि प्राण्यांमध्ये. तशी अनेक साम्यं आहेत आपल्यात आणि प्राण्यांत. पण, फरक करायला गेलो, तर जरा अवघड होतं. फरक खूप कमी मिळतात...!!

जाऊ दे.

भाकड महिन्यात काही तरी भाकड लिहिण्यापेक्षा थांबलेलं बरं...

|| मी शोधतोय... जगण्याचं सातत्य ||

खूपदा आणि अनेकदा
अलिकडं सततच
तुझ्यासह आणि तुझ्याशिवाय

|| मी शोधतोय...

जगण्याचं सातत्य || 

गुढार्थांच्या प्रवासात
अनर्थ लाभताना
तुझा हात आणि साथ
दोन्ही सुटताना

|| मी शोधतोय...

जगण्याचं सातत्य || 

क्षणांचे साक्षिदार
फितूर होताना आणि
आपलेच दात सुळ्यासारखे
रुतताना गळाभर
आठवतो तुझा रुद्र स्वर
हवेत अलगद विरताना

|| मी शोधतोय...

जगण्याचं सातत्य || 

कित्येकदा जाणिव बधीर
होताना अन् बंधमुक्त
होऊनही पक्षी पिंजऱयात
परतताना कारणमीमांसा
वर्ज्य असते...तरीही

|| मी शोधतोय...

जगण्याचं सातत्य || 

दादा का खवळलं...?

आता दादा जाम खवळलं.
'च्यायला, हे त्या बेण्याचं काम असणार...बंदोबस्त कराय पाह्यजे.'
दादांच्या डोळ्यासमोर फक्त दाढी होती.
'गळ्यात गळे घाल्तोय आणि इकडं हात मारतो...'
दादा विचारात बुडाले.
पुण्याचं काहीतरी सहारानं घेतलं हे दाढीचंच काम, हे दादांनी पक्क मनावर घेतलं.
'पुण्याचं काहीही कोणीतरी दुसराच घेतोय म्हंजे काय? आपला वट कमी झाला की काय...?' दादांच्या मनात शंकेनं ठाण मांडलं.
झालं. दादांनी खबरे सोडले, सहारावर पहारा आणि दाढीतल्या केसांची खबर पाह्यजे म्हणून.
पाह्यजे म्हंजे पाह्यजेच.
भागातले वट्ट पैलवान निवडून निवडून दादांनी दम देऊन आणि दम भरून दिले पाठवून.
या पैलवानांनी दादांना सादर केलेला रिपोर्ट:
१. महुंजेतली जागा आपल्या हातनं जाणार. दाढीनं कायतरी केलंय. तिथं बाहेरची पोरं आणून बशिवणार. जागा मोठ्ठी हाय. दोन-चार टाऊनशीप विस्कटल्या असत्या. हातनं गेल्या.
२. पिंपरीच्या हद्दीतल्या हॉटेलवाल्यांना धरलं पाहिजे. त्यांच्याकडं गर्दी होणार. त्यांची फी वाढवायला लागणार. म्हापौरांशी बोललं पाह्यजेल.
३. शिलाईचं काम बाहेर गेलं. मतदारसंघात काय मिळणार नाय.
४. टॅंकरचं काम बाकीय. त्यावर हात मारायला पाह्यजेल.
५. दाढीचंच काम ह्ये सगळं. आपल्या पायात पाय घाल्तंय ते. आपल्या कबड्डीला रुप्पया दिला नव्हता त्यानं. फुक्टात घशात घातलीय त्यानं आपली जागा दुसऱयाच्या. सोडला नाय पाह्यजेल.
६. नोकऱयांचं काय जमणार नाह्ये इथ्थे. खाऊन संपवलंय सग्ळं.

(दादा सारखं भविष्याचं सांगत असतात. काय करायला पाह्यजे, एवढं सांगा, हा दादांचा आदेश. काय चाललंय, ते दिसतंय की, असं त्यांचं मत.)

'हॉर्न टेस्ट' आणि स्वभावविशेष

भर उन्हात सिग्नलला ट्रॅफिकने चोंदून भरलेल्या चौकात शांत मनानं उभं राहणं अशक्य नाही...!

हा प्रयोग केला आणि तो भलताच सक्सेस झाला. नवीन शोध लागला. या अशा वातावरणात एक संगीत असतं आणि या संगीतावरून अनोळखी व्यक्तींच्या स्वभावाचा अंदाज बांधता येतो...!!

पटत नाही?

ही 'हॉर्न टेस्ट' म्हणा वाटल्यास.

कोण कसा हॉर्न वाजवतोय, हॉर्नचं बटण कितीदा किती अस्वस्थतेनं पिळतोय, यावरून त्या व्यक्तीच्या स्वभावाचा अंदाज करणं सोप्पं आहे.

या काही टीप्स:
१. सिग्नलला सगळ्यात शेवटी असूनही पीर्र पीर्र पीर्र किंवा क्विक् व्किक् क्विक् करत उभा असणारा किंवा असणारी व्यक्ती ही नेहमी स्वतःला असुरक्षित समजत असते. आपल्याला एकटे टाकून सगळे निघून जातील, या भीतीनं लहान मुल जसं किरकिरतं तशा असतात या व्यक्ती.

२. लेनमधून सगळी वाहनं सावकाश जाताहेत. अशावेळी प्रत्येक वाहनाच्या मागं जाऊन ओव्हरटेक करण्यापूर्वी टीर्र टीर्र टीर्र असा हॉर्न देत जाणारी व्यक्ती ही बहुदा एच.आर. किंवा व्यवस्थापन क्षेत्राच्या लायकीची. प्रत्येकाचं लक्ष वेधत पुढं जाण्याची तिची किंवा त्याची खोड.

३. सुस्साट वेगानं जाताना हॉर्नवरचं बोट क्षणभरही न काढणारी व्यक्ती ही पुढारीपणाचा आव आणणारी जाणावी. सगळ्यांच्या पुढं, सगळ्यात पुढं तेही गावभर बोंबलत. हा असतो या व्यक्तीचा स्वभावविशेष.

४. पाचशे मीटर अंतरावर ट्रक असला, तरी दर सेकंदाला हॉर्न देत कोणी निघाला किंवा निघाली असेल, तर समजा की ही व्यक्ती बँकेत, एलआयसीत किंवा सरकारी नोकरीत आहे. अतिशय सुरक्षित जगायचं असतं अशांना.

५. कुठूनतरी लयबद्ध हॉर्न एेकू येतो. टीटीट्टीटी टीटीट्टीटी टीटीट्टीटी असा अगदी सुरात. अशी माणसं मार्केटिंगमध्ये यशस्वी होऊ शकणारी. क्वचित संगीताचीही आवड असलेली. जे काही करायचं, ते सुरात. स्वतःची छाप उमटवत. असा त्यांचा खाक्या. त्यांचे कपडेही झकपक असतात बहुतेकवेळा.

६. पिळका आणि वाजला न वाजला असा हॉर्न एेकला, तर समजा की माणूस घाबरट, जपून जगणारा, कुणाच्या अध्यात न मध्यात आयुष्य काढणारा असा आहे.

७. सिग्नलला किंवा कुठेही सगळी वाहने शांत उभी आहेत. आणि अशावेळी मागून हॉर्न वाजवत पुढं घुसण्याचा प्रयत्न कोणीतरी करतेय. तो हॉर्न एेका. कीर्रकीर्रर रीर्र कीर्रकीर्रर रीर्र असा सूर असेल. या व्यक्तींना पुढं पुढं करण्याची हौस फार. बारसं ते बारावं अशा कुठल्याही कार्यात या व्यक्ती हिरहिरीनं पुढाकार घेतात.

८. लहान तोंडी मोठा घास अशी एक मराठी म्हण आहे. नको तिथं नको ते बोलण्याची काहींना खोड असते. बढाया मारण्याचा स्वभाव हा. ट्रकसाठीचा हॉर्न बाईकला बसवून रस्ते दणाणून सोडणाऱया व्यक्ती या अशा प्रकारातल्या.

आणखीही काही स्वभावविशेष तुम्हालाही उमगले, तर मलाही सांगा...!!

'हे वेळ घालवणं नाहीय...'

ऑस्करचा सोहळा सोमवारी टीव्हीवर डोळे भरून पाहिला. मला मनापासून आवडतो हा सोहळा. 'अॅन्ड द विनर इज्'चा आवाज लॉस एंजल्सच्या त्या खचाखच सभागृहात घुमता क्षणी होणारा टाळ्यांचा कडकडाट...त्यानंतर येणारा भावनांचा पूर...हे सारं काही पाहण्यासारखंच असतं. अनुभवण्यासारखंच असतं.

यंदाच्या सोहळ्यातलं एक भाषण माझ्या मनावर ठसलं. अगदी खोलवर रुतलं. म्हणून ही पोस्ट.

मायकेल गियाच्चिनो याला 'अप' चित्रपटातील सर्वोत्तम म्युझिकबद्दल (ओरिजिनल स्कोअर) ऑस्कर मिळालं. त्यानं ऑस्करची बाहुली स्विकारताना पन्नास-साठ सेकंदात मांडलेले विचार जगभरातल्या पालकांना, भल्या-भल्या शिक्षण तज्ज्ञांना आत्मचिंतन करायला लावणारे आहेत.

मायकेल म्हणाला...
'मी नऊ वर्षांचा होतो, तेव्हा बाबांना विचारलं, 'तुमचा मुव्ही कॅमेरा मला मिळेल? तुमच्या ड्रॉवरमधला तो जुना कॅमेरा..?' बाबा म्हणाले,'नक्की. घेऊन टाक.' मी तो कॅमेरा घेतला आणि मुव्हीज् बनवायला सुरूवात केली. शक्य तितकी नवनिर्मिती करण्याचा माझा प्रयत्न होता. आणि आयुष्यात एकदाही माझे आई-बाबा मला म्हणाले नाहीत, की अरे, हे काय करतोयस? कशाला वेळ घालवतोयस...?. नाही. एकदाही असं म्हणाले नाहीत. मी मोठा झालो. मला शिक्षक मिळाले. सहकारी मिळाले. अशी लोक मिळाली, ज्यांनी एकदाही माझ्या कामाला, 'वेळ घालवणं' म्हटलं नाही...त्यामुळं जे काही मी करत गेलो, ते माझ्यासाठी अगदी ओके होतं. या जगात अशी अनेक चिमुकली आहेत, ज्यांना ही सपोर्ट सिस्टिम नाहीय. त्यांच्यासाठी मी सांगतोय. तुम्ही मला एेकत असाल, तर लक्षात ठेवा. तुम्हाला नवनिर्मिती करायची असेल, तर उठा आणि काम सुरू करा. हे 'वेळ घालवणं' नाहीय...करून पाहा. ओके?'

मायकेलचं हे भाषण कोरून ठेवावं असं आहे.

निखळ आनंददायी...बुक थेरपी

खूप छान कविता वाचली, की मन प्रसन्न होतं.
ग्रेसच्या एखाद्या ओळीचा नव्यानं अर्थ उलगडला की छान वाटू लागतं.
नेमाडे, गौरी देशपांडे यांच्यासारखं कोणी हाताला लागलं, तर पुस्तक पूर्ण संपवूनच उठावसं वाटतं.
आठ-पंधरा दिवस काहीच नवं वाचलं नाही, तर अस्वस्थ होऊ लागतं.
एखादी गोष्ट मनात इतकी साठून राहते, की लिहून काढल्यावरच चैन पडतं...

हे काय आहे? असं का होतं...?

परवा सर्फिंग करताना मिळाली या प्रश्नांची उत्तरं. मी काटेकोर डॉक्टर टाळणारा. शक्यतो डॉक्टरची पायरी नकोच, या मताचा. तरीही अॅलोपथीपासून म्युझिक थेरपीपर्यंत काही ना काही गोष्टींची किमान माहिती आहे. सामान्य ज्ञान म्हणा हवं तर.

पण, नव्हती ती 'बुक थेरपी'ची माहिती.

अशी थेरपी खरेच आहे. बुक थेरपी. विशेषतः मानसोपचारातील ही महत्वाची पद्धती आहे. गोंधळलेल्या विद्यार्थ्यांना मार्गावर आणण्यासाठी या पद्धतीचा वापर केला जातो. अर्थातच, मला मिळालेल्या लिंकवर आणि त्यानंतर केलेल्या सर्चमध्ये बुक थेरपी अधिकाधिकरित्या शालेय विद्यार्थ्यांसाठी वापरण्याबद्दल मार्गदर्शन होतं. तरीही, ही थेरपी आपणही अधून मधून स्वतःच्या नकळत वापरत आहोतच, हेही हळू हळू लक्षात येत होतं.

कंटाळलेल्या, मरगळलेल्या मनाला उभारी आणण्याचं काम प्रेरणादायी पुस्तकं करू शकतात. निराश झालेल्या मनांमध्ये आशेची ज्योत पुस्तकं करू शकतात. अडचणींवर मात करण्याचं कसब पुस्तकांतून मिळविता येतं. आव्हानांना सामोरं जाण्याचं धैर्य पुस्तकातून हाती येतं. दुखावलेल्या मनावर फुंकर पुस्तकं घालू शकतात. डोक्यात घट्ट घुसून घर केलेल्या ताणाला झटक्यात पळवून लावण्याचं कामही पुस्तकंच करू शकतात...

बुक थेरपीचे असे अनेक फायदे.
साईड इफेक्टस् शून्य.

मग जाणवलं, 'रामायण', 'महाभारत', 'ज्ञानेश्वरी', 'तुकाराम गाथा' ही या बुक थेरपीचीच पुरातन रुपं. या महाकाव्यांनी कित्येक पिढ्यांना प्रेरणा दिली. उभारी दिली. शांती दिली. हसवलं. विचारांना चालना दिली आणि रस्ताही दाखवला...

आजही काय वेगळे आहे? आवडलेल्या पुस्तकात आपण रमून जातो, म्हणजे होतं तरी काय? ध्यानच लागतं नं आपलं? सारं काही विसरून एखाद्या पुस्तकात असं रमून जाणं हे आपल्या मनावर होत असणारे उपचार तर असतात. मनाला पुन्हा ताजंतवानं करणारे...

बुक थेरपी ही अशी पुनःपुन्हा वापरून पाहावी अशी असते...

पगारवाढीच्या प्रतिक्षेतल्या कर्मचाऱयांसाठी...!!!

तमाम कर्मचारी वर्गासाठी मार्चमध्ये अत्यंत उपयुक्त: